ترجمه‌های قدیم قرآن منابعی ارزشمند برای درک تحوّلات ترجمه‌ای و زبانی در ایران پس از اسلام است. یکی از کهن‌ترین ترجمه‌های کامل و خالص و تاریخ‌دار قرآن نسخه‌ای است به‌تاریخ ۶۲۱ هجری که در کتابخانۀ هدائی افندیِ استانبول نگهداری می‌شود. در مقالۀ حاضر، این نسخه معرّفی و سپس ویژگی‌های کتابت و زبان و ترجمۀ آن بررسی شده‌است. در بخش بررسی زبانی، به برخی از عناصر محلّی و کهن و نیز خصائص آوایی زبان منعکس در این ترجمه اشاره شده‌است. بررسی ترجمه‌ای نشان می‌دهد که شیوۀ غالب این ترجمه، برگرداندن لفظ‌به‌لفظ و پیروی از نحو عربی است. در مواردی، مترجم از شیوۀ اصلی روی‌گردانده و در مواردی نیز عباراتی را، احتمالاً با نظر به تفاسیر قرآن یا تحت تأثیر باورهای خود، به متن افزوده‌است. در برخی مواضع، لغاتی ترجمه نشده و بخش‌هایی به شیوۀ تفسیری برگردانده شده که نشان‌دهندۀ راهبردهای مترجم و نیز دشواری‌های ترجمۀ قرآن به فارسی است. نتایج حاصل از این مطالعۀ موردی، ارزش این نسخه را در درک بهتر بافت تاریخی و ترجمه‌ای و زبانیِ ترجمه‌های قدیم قرآن به فارسی، و دشواری‌ها و چالش‌های عمل ترجمه را در ادوار متقدّم ایران پس از اسلام می‌نمایاند.
بیگدلو, میلاد . (1405). قطعه‌ای از تاریخ ترجمۀ عربی به فارسی: نسخۀ هدائی افندی به یاد آذرتاش آذرنوش. آینه پژوهش, 37(219), 193-210. doi: 10.22081/jap.2026.80507
MLA
بیگدلو, میلاد . "قطعه‌ای از تاریخ ترجمۀ عربی به فارسی: نسخۀ هدائی افندی به یاد آذرتاش آذرنوش", آینه پژوهش, 37, 219, 1405, 193-210. doi: 10.22081/jap.2026.80507
HARVARD
بیگدلو, میلاد. (1405). 'قطعه‌ای از تاریخ ترجمۀ عربی به فارسی: نسخۀ هدائی افندی به یاد آذرتاش آذرنوش', آینه پژوهش, 37(219), pp. 193-210. doi: 10.22081/jap.2026.80507
CHICAGO
میلاد بیگدلو, "قطعه‌ای از تاریخ ترجمۀ عربی به فارسی: نسخۀ هدائی افندی به یاد آذرتاش آذرنوش," آینه پژوهش, 37 219 (1405): 193-210, doi: 10.22081/jap.2026.80507
VANCOUVER
بیگدلو, میلاد. قطعه‌ای از تاریخ ترجمۀ عربی به فارسی: نسخۀ هدائی افندی به یاد آذرتاش آذرنوش. آینه پژوهش, 1405; 37(219): 193-210. doi: 10.22081/jap.2026.80507
)