سلسله‌مباحث نظری در باب تاریخ ادبیات بر اساس آرای رنه ولک (5)؛ نقدِ بخشِ «در آستانۀ شعر نو» از کتاب از صبا تا نیما اثر یحیی آرین‌پور (جلد دوم، ص 433-480)

رنه ولک تقریباً تمام ویژگی‌های مهم و برجستۀ مربوط به تاریخ ادبیات را در آثار گوناگون خود برشمرده و نظر خودش را در هر مورد شرح داده است. با استخراج کل این ویژگی‌ها می‌توان هم روش مناسبی را برای توصیف دقیق این قبیل آثار فراهم آورد و هم آنها را با رویکرد خاص رنه ولک مقایسه کرد، و این کاری است که در این بخش انجام داده‌ایم. در این بخش دربارۀ ملاحظات زیبایی‌شناختی ولک و چگونگی حضورشان در تاریخ‌نگاری‌های ادبی سخن گفته و ‌کوشیده‌ایم تا برای نمایش بهتر آرای وی، حضور یا عدم حضور این ملاحظات و ویژگی‌ها را عملاً در یک کتاب تاریخ ادبیات فارسی نشان دهیم. رنه ولک از اصطلاح «تاریخ ادبیات» در دو معنای متفاوت استفاده می‌کند: یکی در معنای بررسی تاریخ سنت‌های ادبی و انواع ادبی و تاریخ مشاهیر ادبی و غیره در زبانی خاص و دیگری در معنای بررسی تغییر و تحول‌های غیرقابل پیش‌بینی و ناشی از آشنایی‌زدایی در آثار ادبی در مقام شیئی هنری یا زیبایی‌شناختی. درک صحیح از دست‌آوردهای ولک در حوزۀ تاریخ‌نگاری ادبیات، منوط به درکِ چگونگی تلفیق این دو تعریف جدید و قدیم از مفهوم تاریخ ادبیات با هم است. بخش حاضر متشکل از 7 فصل مستقل در بارۀ تاریخ‌نگاری ادبی است که هریک به موضوعی خاص اختصاص دارد. در هر فصل ابتدا ذیل قسمتی با عنوان «بحث نظری» به معرفی آن موضوع در حوزۀ تاریخ‌نگاری ادبی می‌پردازیم و نظر رنه ولک را دربارۀ آن شرح می‌دهیم، و سپس ذیل قسمتی با عنوان «مطالعۀ موردی» می‌کوشیم تا بخش کوتاهی از کتاب از صبا تا نیما اثر یحیی آرین‌پور (تهران، انتشارات زوار، 2 ج، چ 8، 1382 [چ1: 1350]) را برحسب آن موضوع نقد و ارزیابی کنیم. تمام مطالب نظری در بارۀ هریک از فصل‌های این بخش تماماً برگرفته از آثاری از رنه ولک است که در بخش‌های قبلی همین سلسله‌مباحث بدانها پرداختیم.