پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 “Nabi Nāme”: A Long Poem from the 9th Century A.H. نبی نامه، منظومه ای بلند از سده نهم قمری 3 16 67945 10.22081/jap.2019.67945 FA امید سروری Journal Article 2019 12 15 In the 9th century A.H., a poem entitled “Nabi Nāme” was composed, whose author is unknown. So far, two manuscripts of this poem have been identified in Turkey, one in the Fāteh library and the other in the Toopqāpi Sarāy Museum Library. This poem is composed in Shahname meter in 844 A.H., it has an introduction, four sections, and an epilogue. The composer referred to Shahname and Ferdowsi in several places. The subject of this long Mathnavi is the story of the life of the Prophet of Islam from beginning to end, and the author has used authentic hadiths to compose it. در سدۀ 9ق منظومه ای با عنوان «نب ینامه » سروده شده که سرایند هاش ناشناخته است. تا کنون از این منظومه دو نسخه در ترکیه شناسایی شده، که یکی در کتابخانۀ فاتح و دیگری در کتابخانۀ موزۀ توپقاپی سرای نگهداری می شود. این منظومه در وزن شاهنامه به سال 844 ق و در یک مقدمه، چهار قسم و یک خاتمه سروده شده و سرایند ه در آن در چند جا به فردوسی و شاهنامه تعریض کرده است. موضوع این مثنوی بلند داستان زندگی پیامبر اسام )ص( از ابتدا تا انتهاست و سراینده برای سرودن آن از احادیث صحیح و معتبر بهره گرفته است.

https://jap.isca.ac.ir/article_67945_db940d3ed998b9435f8a9912c1035df0.pdf

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 Skimming Manuscript (17) نسخه خوانی 17 17 32 67946 10.22081/jap.2019.67946 FA رسول جعفریان Journal Article 2019 12 15 In the form of the seventeenth article of a series of publications titled “Skimming Manuscripts”, the author has scrutinized the texts of several manuscripts. These texts are as follow: • Some interesting notes on a manuscript of the Persian interpretation of Man La Yahduruhu al-Faqih by Mulla Muhammad Taqi Majlesi • Shah Sultan Hussein’s Waqfnāme for Sirat Ibn Hisham • The text of Waqfnāme for Sirat Ibn Hisham • An interesting economic-agricultural document which is more than two hundred years old • Shah Sultan Hussein institutionalized the celebration of Sha’bān 15th • A new event which happened in Hazrat-e Abdul Azim holy shrine on Wednesday, Rabi’ al-Awwal the 2nd, in 1327 • Mirza Mousa Saiyāh Isfahani, a modern physician but a critic of constitutional period نویسنده در نوشتار حاضر در قالب هفدهمین سلسله انتشارات با عنوان نسخه خوانی، متن چند نسخه را مورد مداقه قرار داده است. این متون بدین شرح اند: یادداشت های جالبی روی نسخه از شرح فارسی من لایحضره الفقیه از ملامحمد تقی مجلسی وقف نامه شاه سلطان حسین برای سیره ابن هشام متن وقف نامه کتاب سیره ابن هشام یک سند اقتصادی زراعی جالب از بیش از دویست سال پیش شاه سلطان حسین، جشن نیمه شعبان را رسمی کرد واقعه تازه که در حضرت عبدالعظیم، شب چهارشنبه دویم ربیع الاول سنه 1327 روی داده میرزا موسی سیاح اصفهانی، پزشکی مدرن اما منتقد فرنگ از دوره مشروطه

https://jap.isca.ac.ir/article_67946_4a66ee67fe7a7a3dcc1308f68d1b1e17.pdf

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 The Ᾱeliyā / Ilyā puzzle in the early years of the Islamic era Reflecting on the evolution of the city of Jerusalem in the Muslim world based on the inscriptions available in Qobbat os-Sakhre and the first coins left over from the Islamic period معمای آئیلیا / ایلیا در سال های آغازین دوره اسلامی تعمقی در سیر تحول جایگاه شهر اورشلیم در جهان اسلام با استناد به کتیبه های موجود در قبة الصخره و نخستین سکهّ های باقی مانده از دوره اسلامی 33 51 67947 10.22081/jap.2019.67947 FA دیوید یاکوبسون احمد احمدی Journal Article 2019 12 15 After the Arabs conquered Jerusalem in the year 638, the name of the city remained intact for almost a century, except for the slight change that only the Latin title Ᾱeliyā became to some extent Arabic and turned into Ilyā. The evidence of this claim – that the name has been around for a century - are the coins and stamps remained from the Umayyad era. It was from the early years of the ninth century [the late second century A.H.] that the name Ilyā was replaced by al-Quds, and this change happened because of the sacred state of Jerusalem. This research intends to find an explanation for this delay in the change of the name by relying on the oldest surviving sources of the Umayyad era, such as coins of this age, as well as the oldest surviving building, Qobbat os-Sakhre. Also, new observations and comments on this Islamic monument and its special mosaic facade have also been presented and analyzed. Finally, we put different evidence together to have a new look at the one-hundred-year survival of the name Ilyā for Jerusalem. بعد از اینکه اعراب در سال ۶۳۸ میادی ] ۱۶ یا ۱۷ هجری[ اورشلیم را فتح کردند، نام این شهر تا حدود یک قرن تقریبا دست نخورده ماند؛ با این تغییر کوچک که فقط عنوان لاتین آن که آئیلیا بود کمی عربی گردید و تبدیل به ایلیا شد. شاهد این مدعا -ثابت ماندن نام تا حدود یک قرن- سکه ها و مهرهایی است که از دوره اموی باقی مانده است. از سال های ابتدایی قرن نهم میادی ]اواخر قرن دوم هجری[ بود که عنوان ایلیا جای خود را به لفظ قدس ) )al-Quds داد، دلیل این نام گذاری هم جایگاه قدس یای بود که اورشلیم داشت. این پژوهش در نظر دارد تا با تکیه بر قدیم یترین منابع باقیمانده از دورهٔ اموی نظیر سکه های این عصر و همچنین قدیم یترین بنای باقیمانده از عصر حا کمان اموی، یعنی قب ةالصخره توضیحی برای این تأخیر در تغییر نام پیدا کند. همچنین مشاهدات و نظرات جدید دربارهٔ این بنای مقدس اسامی و نمای خاص موزاییکی اش آورده و تحلیل شده است. و در نهایت شواهد و مدارک مختلف را کنار هم چید هایم تا با نگاهی نو بقای یک صد سالهٔ نام ایلیا برای اورشلیم را بررسی کنیم.

https://jap.isca.ac.ir/article_67947_af2e90f96bc5da9b3d2417043ed229c2.pdf

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 The Dates and the Backgrounds in Abdul Aziz al-Duri’s Works زمینه ها و زمان ها در آثار عبدالعزیز الدوری 51 61 67948 10.22081/jap.2019.67948 FA عباس بصیری Journal Article 2019 12 15 Abdul Aziz al-Duri, as one of the most outstanding contemporary scholars, has played an important role in developing new approaches to the history of Islam. His acquaintance with Western historiography schools and his education in the West have been effective in making his views on history different. His interest in economic history, social history, and the spread of historical sources even to the literary sources can be considered as one of his prominent activities in the field of historical studies. Given the importance of his efforts in the field of historical studies, and the need to pay attention to various aspects of his research, an article by Vajihe Kotharāni, who herself is a prominent historian, has been translated into Persian. This article is about Abdul Aziz al-Duri’s method of historical studies. عبدالعزیز الدوری به عنوان یکی از تاریخ پژوهان مبرّز معاصر نقش مهمی در ایجاد رویکردهای جدید در نگرش به تاریخ اسام داشته است. آشنایی وی با مکاتب تاری خنگاری غربی و تحصیات وی در غرب در تفاوت نگاه وی به تاریخ موثر بوده است. توجه وی به تاریخ اقتصادی، تاریخ اجتماعی و گسترش دادن منابع تاریخی حتی به منابع ادبی را می توان از جمله اقدامات بارزِ وی در حوزۀ مطالعات تاریخی برشمرد. نظر به اهمیت کوش شهای وی در حوزه مطالعات تاریخی و نیاز به توجه به جنب ههای مختلف تاری خپژوهی وی مقاله ای از وجیه کوثرانی که خود از تاری خپژوهان برجسته است، در ارتباط با روش مطالعات تاریخی عبدالعزیز الدوری به فارسی ترجمه م یشود.

https://jap.isca.ac.ir/article_67948_4e25b2560bc6ceac780393029735cdac.pdf

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 Pābarg (Small Notes) 17 پابرگ 17 62 77 67949 10.22081/jap.2019.67949 FA جواد بشری Journal Article 2019 12 15 The present paper is the seventeenth paper which focuses on the findings related to the history of literature, textology, and codicology. Some of the introduced sources and provided information are as follows: • Sa’si’s verse in Roozbahān Abhar al-ᾹSheqin • Another source for Farid Attār’s qasida “Sogandnāme”, and some speculations regarding its missing verses at the beginning • Attār and Sa’di’s works being written by Bākān /Pākān Esfarāyeni • A collection of poems left from the 9th century A.H., not 5th century, in Baghdad • A manuscript of Abdullah bin Ahmad Nasafi’s, dated 688 A.H. in Shiraz • Some possible information about one of the members of the family of Abdul Salami-e Fars in the eighth century A.H. • An introduction to a collection of poem Bi Neshān (a note by Dr. Roohangiz Kerāchi) • Allame Qazvini and Mustafa Javad • Two small notes (with regard to Dr. Ghani’s letter to Allame Qazvini, and the poem “Agar del az gham-e Doniyā jodā Tavāni kard”) نوشتار حاضر، هفدهمین شماره از سلسله انتشاراتی است که بر یافته های تاریخ ادبیاتی، متن شناسی و نسخه شناسی تمرکز دارد. برخی از منابع معرفی شده و مطالب مطروحه در این شماره به شرح ذیل است: بیت سعدی در عبهرالعاشقین روزبهان (؟) مأخذی دیگر برای قصیدۀ سوگندنامۀ فرید عطار )مداح خوارزمشاه( و گمانه زنی دربارۀ ابیات مفقود سرآغاز آن کتابت آثار عطار و سعدی به دست با کان/ پا کان اسفراینی دیوان شعری از سدۀ نهم، و نه پنجم هجری، در بغداد اطلاعی احتمالی از یکی از افراد خاندان عبدالسامی فارس در سدۀ هشتم هجری در معرّفی دیوان شعر «بی نشان » )یادداشتی به قلم دکتر روح انگیز کراچی( علامه قزوینی و مصطفی جواد دو استدراک پابرگی )پیرامون نامۀ دکتر غنی به علامه قزوینی و شعر «ا گر دل از غم دنیا جدا توانی کرد )»

https://jap.isca.ac.ir/article_67949_8c9a508335256de0074cbc8a0cb8bec4.pdf

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 Methodology of Sharaf od-Din Yazdi’s Commentary on and Persian Translation of Al-Busiri’s Al-Burda روش شناسی شرح و ترجمۀ فارسی شرف الدین یزدی (قرن نهم) بر بردۀ بوصیری 78 89 67950 10.22081/jap.2019.67950 FA علی اکبر فراتی معصومه علی محمدی Journal Article 2019 12 15 One of the most complete and valuable commentary on Sharaf od-Din al-Busiri’s Qasidat al-Burda is Sharaf od-Din Ali Yazdi’s, the ninth century scholar whose death date is not known; however, it is certain that he died in the middle of the ninth century and has various works such as Zafarnāme. The present essay seeks to answer the following question: What methods did the commentator use in describing the ode? Yazdi’s commentary is in Persian, and its introduction, titled “al-tanbihat”, includes twenty tanbih (remarks) with regard to the position of the Prophet (Peace be upon him) and his mystical status in the universe. This commentary consists of three levels. The first one or the word level titled “al- mufardāt” is the literal explanation of the verses, accompanied by morphological points, and sometimes refers to the dictionaries. The second level which is titled “at-tarkib” contains the syntactic and rhetorical points of the verses, and also talks about conjunction and disjunction. The third level is called “hāsel al-fahvā” and is about the meaning and translation of the verses based on the two preceding levels, as well as about the relationship between the verses. This commentary has five manuscripts. It has been attributed to another person named Abdulwahhāb Istarābādi by mistake; however, after studying and comparing, one can definitely conclude that it belongs to Yazdi. یکی از شرحهای کامل و ارزشمند بر قصیدۀ بردۀ شرف الدین بوصیری)درگذشته 696 ه(، شرح دانشمند قرن نهم هجری شرف الدین علی یزدی است که تاریخ دقیق وفات او مشخص نیست، مسلم آن است که وی در نیمۀ قرن نهم درگذشته است، و صاحب آثار مختلفی مانند ظفرنامه است. این نوشته در پی پاسخ به این سوال است که: شارح در شرح قصیده از چه روش و شیوههایی بهره برده است؟ شرح یزدی به زبان فارسی است و با مقدماتی تحت عنوان تنبیهات )بیست تنبیه( در جایگاه پیامبر ا کرم )ص( و مراتب عرفانی و جایگاه ایشان در جهان هستی است. شرح در سه سطح است، سطح واژه تحت عنوان «المفردات » که بیان لغوی ابیات است، و با نکات صرفی همراه است و گاه به کتب لغوی مستند میگردد. سطح دوم شامل نکات نحوی و بلاغی ابیات است، و مواردی چون فصل و وصل را ذکر میکند، و تحت عنوان «الترکیب » است. سطح سوم به نام «حاصل الفحوی » است که به بیان معنا و ترجمۀ ابیات بر اساس دو سطح پیشین است، و ارتباط ابیات پس و پیش باهم را میآورد. این شرح دارای پنج نسخه است. این شرح به اشتباه به شخص دیگری به نام عبد الوهاب استرآبادی نسبت داده شده است، ولی در بررسی و مقایسه به قطع میتوان شرح را از آن یزدی دانست.

https://jap.isca.ac.ir/article_67950_20145d0acc586efbe14cde67c208e42e.pdf

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 Zān Nāzanin Piyāle Bekhāh زان نازنینْ پیالۀ دِْلخواه 90 98 67951 10.22081/jap.2019.67951 FA جویا جهانبخش Journal Article 2019 12 15 Zende Bād Zabān (three years among the Tajics) is part of Hasan Qaribi’s cultural memories, notes, interpretations, lectures, and introductions which he wrote down during his three-year mission in Tajikistan as the head of Tajic- Persian Culture Research Institute. The book is published by Ᾱron publishing house in 1398. The author of the present paper intends to give a report of the mentioned book; therefore, he is going to talk about the content of the book. کتاب زنده باد زبان ) سه سال در میان تاجیکان(، بخشی از خاطرات فرهنگی، یادداشت ها، برداشت ها و تحریر سخنرانی ها و مقدمه هایی است که حسن قریبی در طول سه سال مأموریت خود در تاجیکستان در سمت ریاست پژوهشگاه فرهنگ فارسی تاجیکی نوشته و در سال 1398 توسط انتشارات آرون به زیور طبع آراسته شده است. نویسنده در نوشتار حاضر، با هدف معرفی کتاب مذکور، توجه خوانندگان را به بخش هایی از محتوای کتاب جلب می نماید.

https://jap.isca.ac.ir/article_67951_8c59bc0f1ce852abdee3d446e6786982.pdf

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 [Al-Ḥaddādī al-Ṭabarī al-Ᾱmulī and Copying the Qur’ān in the Khanqah of Abul Abbās Qaṣṣāb-e Ᾱmulī in Amol, in 687/1288 مصحف شناسی قرآن (5) حدادی طبری آملی و کتابت قرآن در خانقاه ابوالعباس قصاب آملی در شهر آمل مورخ 687 هجری قمری 99 105 67952 10.22081/jap.2019.67952 FA مرتضی کریمی نیا Journal Article 2019 12 15 This article introduces a Qur’ān manuscript which was transcribed in muhaqqaq script in Amol (northern Iran) in 687 /1288, by Muḥammad b. Ibrāhīm al-Ḥaddādī al-Ṭabarī al-Ᾱmulī. According to the colophon, the scribe copied the Qur’ān in the Khanqah established by the famous sufi, Abul Abbās Qaṣṣāb-e Ᾱmulī (Aḥmad b. Muḥammad b. Abd al-Karīm al-Ṭabarī). Having been maintained in Iran until one or two decades ago, it has now been moved to the Museum of Islamic Art (Doha, Qatar) after being auctioned in London (Christie’s Auction House, October 6, 2009). این مقاله به معرفی نسخ های از قرآن به خط محقق م یپردازد که در سال 687 هجری در شهر آمل )شمال ایران( کتابت شده است. کاتب نسخه محمد بن ابراهیم الحدادی الطبری الآملی در انجامۀ آن نوشته است که قرآن را در خانقاه بنا شده و منتسب به صوفی معروف، ابوالعباس قصاب آملی: احمد بن محمد بن عبدالکریم طبری )زنده در قرن چهارم هجری/ دهم میادی( کتابت کرده است. این نسخه که تا یکی دو دهۀ قبل در ایران نگهداری م یشده، پس از ارائه در خانۀ حراج کریستیز )لندن، 6 ا کتبر 2009 (، ا کنون به موزۀ هنر اسامی )دوحه، قطر( انتقال یافته است.

https://jap.isca.ac.ir/article_67952_27190c19c08859791e64398ca6cdf697.pdf

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 A Review on the Qur’an Translation and Explanation by Bahaedin Khoramshahi نقد ترجمه و توضیح قرآن به قلم بهاء الدین خرمشاهی 106 150 67953 10.22081/jap.2019.67953 FA شهاب رویانیان Journal Article 2019 12 15 The Qur’an, Translation, Explanation, and Glossary by Bahaedin Khoramshahi, published by Niloofar and Jāmi publishing house in 1396, has become quite popular among the ones who love the Qur’an. In the present article, the author has provided different examples of the book in order to criticize it. Regarding this, this paper includes three sections: 1. Criticizing the book translation and explanations, 2. some reviews on the book appendices, and 3. providing some suggestions. کتاب قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه نامه از بهاءالدین خرمشاهی، که جدیدترین چاپ آن توسط انتشارات نیلوفر و جامی در سال 1396 به زیور طبع آراسته شده، رواج گسترده ای در بین قرآن دوستان یافته است. نویسنده در نوشتار پیش رو، با ارائه شاهدمثال هایی از متن کتاب، آن را در بوته نقد و بررسی قرار داده است. وی در راستای این هدف، نوشتار را در سه بخش تنظیم و ارائه کرده است: 1. نقدهای مربوط به ترجمه و توضیحات کتاب؛ 2. نقدهای مرتبط با پیوست های کتاب، و 3. بیان پیشنهادها.

https://jap.isca.ac.ir/article_67953_67d133c7377829bfda6b63bb34d9357e.pdf

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آینه پژوهش 1023-7992 30 178 2019 10 23 Bibliography of Nizar Qabbani in Iran کتاب شناسی نزار قبانی در ایران 151 173 67954 10.22081/jap.2019.67954 FA محمد رضا ابن الرسول سحر جمشیدی Journal Article 2019 12 15 Nizar Ghabbani, a contemporary Syrian poet known as the poet of love and woman, is a popular poet among the Persian-speaking audience; therefore, many translations of his works have been done and many studies have examined his poetry. Given the importance of Nizar Ghabbani’s works among Persian-speaking audience, compiling a bibliography can facilitate future research and prevent repetitive research, hence the present authors attempted to collect all Iranian works related to this poet. Following this, they intend to present a descriptive and statistical analysis of these works. They also classify the works according to their structure and content. This research has used library research process, and is arranged in alphabetical order containing all the researches in the form of book, thesis, and essay from the beginning of 1397. نزار قبانی شاعر معاصر سوری ) ۱۹۲۳ ۱۹۹۸ م( که به شاعر عشق و زن شهرت یافته است، در میان مخاطبان فارسی زبان شاعر محبوبی به شمار می رود؛ از این رو ترجمه های بسیاری از آثار او انجام گرفته و پژوهش های بسیاری به بررسی شعر او پرداخته است. با توجه به اینکه تدوین کتاب شناسی م یتواند پژوهش های پیش رو را سهولت ببخشد و از انجام پژوهش های تکراری جلوگیری کند و نظر به اهمیت آثار نزار قبانی در میان مخاطبان فارسی زبان، سعی نویسندگان پژوهش حاضر بر آن بود که تمامی آثارِ ایرانیِ مرتبط با این شاعر را گرد آورند و در ادامۀ ارائۀ آنها به تحلیلی توصیفی و آماری دست بزنند. همچنین تقسیم بندی هایی را از نظر ساختاری و محتوایی ارائه کنند و چگونگی پرا کندگی پژوهش ها را بیان کنند. این پژوهش به شیوۀ کتابخان های و به صورت الفبایی انجام شده است و پژوه شهای انجام گرفته در قالب کتاب، پایان نامه و مقاله از آغاز تا سال ۱۳۹۷ را بررسی کرده است.

https://jap.isca.ac.ir/article_67954_c7c5bfc718493a0d0fa08123e12ecccd.pdf